Op 1 oktober 2019 is er een uniek leerproject gestart op Basisschool De Vlaswiek.

Een samenwerking tussen Werkgroep Archeologie Hulst, de basisschool en de Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen.

Het gaat over de prehistorie en vooral over de middensteentijd hier in Koewacht.


Prehistorie te Koewacht


De mensen in de middensteentijd woonden  in een soort tenten van stokken en dierenhuiden, in hutten van graszoden of in rieten bouwwerken zoals je hierboven kunt zien.

Deze woonvormen hebben we in het onderzoek aan de Emmabaan in Koewacht niet teruggevonden, dus kunnen we niet met zekerheid zeggen waarin de mensen hier verbleven.

We beginnen met de les in de klas


De prehistorie in Nederland. De mensen konden nog niet schrijven. Dus alles wat we ervan weten, ontdekken we door in de grond te graven. Dat doen normaal de archeologen, maar wij kunnen zelf ook iets vinden.

Zo heeft een boer op zijn land een vuurstenen bijl gevonden van 7000 jaar oud. Geweldig als je zo iets vindt.

Schedels van dieren zoals de oeros, tanden van de mammoet, pijl en boog, speren, lansen en vuurstenen voorwerpen krijgen de kinderen allemaal in handen.

Het is erg boeiend.

De les gaat verder met doe-activiteiten in groepjes van 5. Wat doen we………?


Precies zoals dat in vroegere tijden ging: Een platte steen om de graankorrels op te leggen en een tamelijk grote kei om de korrels kapot te wrijven.

En het lukt prima; je kunt er zo brood of pannenkoeken van bakken


Een bak vol met archeologische vondsten op tafel. Deze voorwerpen worden door de leerlingen keurig gesorteerd: Aardewerk, glas, metaal, bot, steengoed. Tijdens het sorteren wordt er door Mark over deze vondsten het een en ander verteld.

Megalieten Vuur maken


De veiligheidsbril op, houten schijf op de schoot en een klopkei in de hand. Zo probeer je vuurstenen voorwerpen te maken zoals mesjes, spitsen en krabbers.

Dat valt niet mee; stukken van de vuursteenknol slaan gaat nog wel, maar wat heb je dan. In ieder geval oppassen, want de afslagen zijn vlijmscherp.

Sorteren


In heel Europa vinden we grote stenen of megalieten. Soms zijn dat zwerfkeien, zoals in Drenthe. Daar werden hunebedden van gebouwd.

In Engeland hebben ze 4300 jaar geleden van grote zware stenen een gigantisch bouwwerk gemaakt. Stonehenge heet het en de kinderen zijn hier bezig met de reconstructie ervan. Wel in het klein.

Op de foto hiernaast kun je een stukje van het echte Stonehenge zien, zoals dat er nu nog staat. Vergelijk de grootte van de vrouw maar eens met de enorme stenen.



Een hunebed in Drenthe. Deze gestapelde zwerfkeien zijn met het ijs meegekomen uit Scandinavië tijdens de voorlaatste ijstijd



We doen het maar buiten onder het afdak. Dat is veilig en bovendien kan het brandalarm dan niet afgaan.

Met een stuk vuursteen, een vuurslag, een stukje gedroogde paddenstoel (tondelzwam) en wat gerafeld touw proberen we net als in de prehistorie vuur te maken.

En……… "Ja het lukt". De tondelzwam begint te gloeien. Nu blazen, blazen, het gerafelde touw ertegen en blijven blazen….."Hoera"!

Fantastisch hoe gemakkelijk dat eigenlijk gaat.

In de knutselles maken we een maquette van Koewacht in de middensteentijd


Wat hebben we nodig om de maquette te maken? Op de eerste plaats een grote plank als ondergrond. Daarop wordt een zandheuvel gemaakt. Met verf en echt zand gaan de kinderen aan de slag. Het wordt een echte pleistocene zandrug, zoals we die hier kennen.


Er stonden natuurlijk een heleboel bomen en struiken op die heuvel. Met schuimrubber, een schaar, een Stanleymes en heel veel verf worden de mooiste bomen gecreëerd. Als we een paar dagen geduld hebben zal alles wel droog zijn. Dan kunnen we de bomen en struiken gaan planten.


En de mensen uit de middensteentijd hadden natuurlijk ook een soort woningen. Een aantal kinderen zorgen voor deze onderkomens.


Ten slotte worden er nog een paar boomstamkano's gemaakt, zodat de eerste Koewachtenaren konden gaan vissen.


De bomen staan te drogen op de vensterbank. Hier kunnen de meeste moderne kunstenaars nog een puntje aan zuigen!!!

    —---------------

Gelukkig komt de herfstvakantie in zicht. Dan heeft de verf van de bomen en struiken voldoende tijd om uit te harden. Daarna is het een kwestie van op de juiste plaats in het landschap zetten. Met zijn vieren hadden we precies een uur nodig om de klus te klaren

En nu naar buiten……het echte veldwerk!



Als de mais van het veld is, hebben we met de klas een buitenactiviteit.

We gaan dan:

  -Veldlopen

  -Grondboringen verrichten

  -Boogschieten

  -Grond zeven


Dit allemaal in navolging van het echte onderzoek door archeologen aan de Emmabaan.

We hopen dat we ook resultaten boeken en het een en ander uit de middensteentijd vinden. Vooral vuursteen natuurlijk.

En dan: "Koewacht in de middensteentijd"



Aanleiding voor dit project:

De vondst van vuursteen


Lees het verhaal in de PZC en bekijk de video

Klik

hier


Helaas zijn de omstandigheden niet goed. Door de vele regenval de laatste maanden staat het veld vol met onkruid. Daardoor kunnen we niet goed zoeken.


We hadden genoeg boren om met een groepje van 7 leerlingen een echte boring uit te voeren. De grond werd netjes op volgorde gelegd zodat heel mooi het verloop van het bodemprofiel zichtbaar werd. Eerst een laag zwarte grond; dan werd het een beetje roestbruin en tenslotte mooi wit. Dit laatste was zuiver zand uit de laatste ijstijd. Het was wel zweten om meer dan een meter diep te boren. In een stuk dakgoot hebben we een boorsel meegenomen naar school. Dit wordt onderdeel van de tentoonstelling.


Dit zou wel eens raak kunnen zijn

Een zwaar karwei. Niet te veel grond in de zeef, anders was hij niet te tillen en dan heen en weer zwaaien. Dat viel nog niet mee, maar na enig oefenen lukte het prima. Wat er in de zeef overbleef werd nauwkeurig bekeken en alle steentjes werden in het zakje gedaan om later te onderzoeken.


Lees dit verhaal in de PZC en bekijk de video

Klik

hier


Op 4 november 2019 is de opening van de tentoonstelling "Vuursteen" of "Koewacht in het mesolithicum" De genodigden komen tegen 14.00 uur, drinken een bakje koffie of thee met iets lekkers en maken een praatje met elkaar. Ook groep 7/8 van de basisschool is uitgenodigd. Zij hebben immers het hele traject "Prehistorie" doorlopen en hebben een wezenlijke bijdrage geleverd aan de tentoonstelling. Zij mogen vooraan op de grond zitten, zodat ze alles goed kunnen volgen. De ruimte in de bibliotheek is gezellig gevuld.



Iedereen wordt hartelijk welkom geheten door een lid van de Werkgroep Archeologie Hulst. Dan volgen er korte toespraken door de secretaris van de Werkgroep en de directrice van de school. Tenslotte krijgt de archeoloog van de provincie Zeeland Drs. Nathalie de Visser het woord. Zij mag ook de openingshandeling verrichten.


De tentoonstellingsruimte is afgesloten met enkele stroken papier. Een van de leerlingen geeft Nathalie de Visser een vlijmscherp stuk vuursteen. Hiermee snijdt zij de papierstroken door. Eindelijk kunnen we met zijn allen gaan kijken.



Wat is er zoal te zien……… enkele foto's



Drie vliegen in één klap: Vitrines met vuursteenvondsten, mooie foto's die taferelen uitbeelden van het leven in het mesolithicum van Frank Wiersema en een klein hoekje van de maquette door de leerlingen van de Vlaswiek.



Boormonster van het veld aan de Emmabaan.



Fotoserie van het project op de basisschool



Maquette gemaakt door Benjamin Vergauwen van het PolderMAS, voorstellende een mesolithische nederzetting met heel veel informatie over die tijd. Enige uitleg om alle symboliek te begrijpen is zeker op zijn plaats .



We zien hier een vitrine met vuursteen vondsten. Bij elke specifieke groep wordt uitleg gegeven. Zo hebben we klingen, schrapers, stekers, verbrande vuursteen en nog veel meer. Midden in deze vitrine ligt de neolithishe bijl die hier in Koewacht door een boer op zijn land is gevonden.

Boven de vitrine een jachttafereel. Aan het soort wapens kan men zien welke tijd dit voorstelt.



Een halsketting met barnsteen, een werktuig van hertengewei, een vuursteenbijl, een boor van vuursteen en een pijl. Allemaal voorwerpen die hier te bewonderen zijn.



Een vuursteenwerkplaats.

We zien hier vuursteenknollen die nog bewerkt moeten worden, klopstenen, werktuigen en een hoop afslagen.

Zo krijg je een beeld van hetgeen hier aan de Emmabaan moet zijn voorgevallen.


Tenslotte: "Even kijken wat er nog meer te zien is"



Een van de vele mooie foto's die op de tentoonstelling te bewonderen zijn.

We zien hier een aantal vondsten van de afgelopen 10 jaar.