Speuren op het kerkhof

Dat de leden van de “Werkgroep Archeologie Hulst”  bereid zijn om ook buiten de gemeentegrenzen de handen uit de archeologische mouwen te steken bleek op woensdag 22 oktober jl.  Op die gelukkig droge, maar winderige middag werd het oppervlak van de kerktuin, d.w.z. het voormalige kerkhof van Zaamslag, op verzoek van Richard Lensen afgespeurd naar bouwresten van de twee voorgangers van het huidige kerkgebouw. Richard komt uit Zaamslag, studeert archeologie in Leiden en  is aldaar AWN-lid. Hij weet veel van de geschiedenis van zijn geboorteplaats , met name van het kasteel en de kerk. Volgens Richard moet het oudste kerkgebouw opgetrokken geweest zijn in Doornikse kalksteen, maar aan de exacte locatie – op de plaats van het huidige gebouw of er naast – wordt getwijfeld. Dit kerkje is trouwens net als heel Zaamslag verdwenen ten gevolge van oorlogshandelingen, plunderingen en inundaties tijdens de voor Noord-Vlaanderen zo rampzalig verlopen Tachtigjarige Oorlog.

Toen in de tweede helft van de 17e eeuw het verdronken land weer was drooggelegd ontstond een nieuw Zaamslag op de plaats van het oude en werd het bevolkt met protestantse inwijkelingen van over de Schelde. Zij bouwden een vrij klein, rechthoekig gebedshuis, dat later vervangen werd door de huidige, veel grotere kerk. In de toren ervan zijn nog enkele delen van o.a. de voormalige ingang bewaard gebleven. Na deze uitleg gingen we aan de slag. Richard had voor de nodige toestemmingen gezorgd en ook de Gemeente en de SCEZ waren door hem van onze plannen op de hoogte gebracht. We liepen dus niet de kans als potentiële grafrovers opgepakt te worden. De kerktuin was onlangs van de oude beplanting ontdaan en de grond was dus behoorlijk omgewoeld. Dat vergrootte de kans op vondsten aanzienlijk. Een nadeel was wel dat het de dag tevoren flink hard had gewaaid en er dus erg veel bladeren op de grond lagen. Maar daarom niet getreurd. Er werden vakken van vijf bij vijf meter uitgezet en die werden stuk voor stuk minutieus afgespeurd. We vonden veel hele en gebroken bakstenen die aan de tweede kerk toegeschreven konden worden, maar natuursteen dat afkomstig zou kunnen zijn van de middeleeuwse kerk kwam niet of nauwelijks te voorschijn. En omdat we op een voormalig kerkhof bezig waren kwamen we uiteraard regelmatig menselijk botmateriaal tegen. Ook dit werd op verzoek van Richard verzameld. Alle vondsten werden summier beschreven en de vindplaatsen op een plattegrond genoteerd.

Om vijf uur hielden we het voor gezien  en werden de vondstzakken, de vondstlijsten en de pikketten bij Richard ingeleverd.  Hij zou immers voor de verdere verwerking en een  verslag moeten zorgen. Wij van onze kant trakteerden onszelf in de plaatselijke herberg nog op een welverdiend glas bier en vertrokken daarna weer richting  Hulst.


Mark Zwartelé, Werkgroep Archeologie Hulst

Bij de foto's:

1. Het middeleeuwse kerkhof werd in vakken verdeeld en

    deze werden een voor een afgezocht.

2. Jaap was op zoek naar metalen voorwerpen.

3. Na het speuren konden we weer even op temperatuur

    komen en onze dorst lessen.

4. De dorst was erg hardnekkig.