Het kootspel

Het kootbeen is onderdeel van het skelet van de poten. Ze werden vaak gebruikt om er speelgoed van te maken, het zijn onderdelen van een spelletje: het kootspel. Het kootbeen heeft van nature twee verschillende zijden: de bolle voorkant (‘stoof’ genaamd) en de holle achterkant (‘schijt’).

In vergelijking met de bikkels hebben koten minder duidelijk van elkaar te onderscheiden zijden, daarom is soms op de koten zelf door middel van uitgesneden motieven een bepaalde waardering aangebracht.

Bij het kootspel worden kootbotjes naast elkaar tegen een muur geplaatst. Met een werpkoot werd geprobeerd de staande koten omver te gooien. De werpkoot is meestal verzwaard met lood of klei zodat men er harder mee kon gooien. Het kootspel was vooral een spel voor jongens.

Datering 1400 – 1700


Het bikkelspel

Ook bikkelen werd op allerlei wijzen gespeeld. ln de jaren '50 van de vorige eeuw werd het in Zeeland hier en daar nog gespeeld. Het was een spel voor meisjes. In de knikkerzak zaten 4 bikkels, gewoonlijk van been, soms van metaal, en een balletje.

Bij het opgooien van de bal werden de bikkels neergegooid. Ze kunnen op vier zijden staan: de holle kant boven "putter", de bolle kant boven "rugger", de gladde zijkant "gladder" of de lichtholle zijkant, waarin met enige moeite een S in te lezen valt, de "stander".


Nu moet tijdens het stuiten van de bal steeds een bikkel worden omgedraaid, eerst vier putters, oprapen, dan ruggers, gladders en standers, waarbij de combinatie twee/twee (van het zelfde) of één van elke soort vermeden moet worden. Ook dit spel lijkt nu uitgestorven.


Hanneke Stam, Joris Kemper

Werkgroep Archeologie Hulst

Spelen met beenderen

Tijdens de opgraving zijn verschillende voorwerpen van been gevonden.  Meestal bestaat het been uit gewoon slachtafval,  maar we zijn ook kunstig bewerkte benen gebruiksvoorwerpen tegengekomen.  Hiertoe behoren kootbeentjes van grote zoogdieren, meestal van rund of varken en het beentje uit de hiel van een schapenpoot (sprongbeen). Spelmateriaal gevormd uit dierenbotten was zowel in de oudheid als gedurende de middeleeuwen populair.


Bij de foto's:

1. Slachtafval.

2. Mooi versierde kootjes (Bierkaai, Hulst).

3. Botjes om te bikkelen (Bierkaai, Hulst).